فرگرد گردشگری |یاداشت لیلا افشار 

 در روزهای پر از استرس و اضطراب ناشی از جنگ ،فعالین حوزه میراث فرهنگی با وسواس اتفاقات جنگ را دنبال نموده و پس از هر شلیک ناجوانمردانه همچون مادری دلسوز در لابلای خبرها نگران آسیب های ناشی از درگیری جنگی به میراث فرهنگی می باشند .

اما چاره چیست  و آیا جامعه جهانی راهکاری برای این مهم در نظر گرفته است ؟ در این باره  یاداشت لیلا افشار فعال میراث فرهنگی قابل توجه می باشد : 

 پس از تصویب مواد کنوانسیون(قرارداد) لاهه در ۲۱ آوریل ۱۹۵۴ میلادی و لزوم حمایت از اموال‌ فرهنگی در زمان تخاصم و جنگ، کمیته(کارگروه) بین‌المللی “سپر آبی Blue Shield ” تشکیل شد و همانگونه که صلیب سرخ جهانی[ و هلال احمر اسلامی] برای حفظ و نجات جان انسان‌ها فعالیت می کند، این کمیته هم برای نجات‌ میراث فرهنگی تلاش می‌کند و از آن به نام “صلیب سرخ فرهنگی” هم نام می‌برند و همکاری نزدیکی با سازمان ملل، نیروهای حافظ صلح سازمان ملل، یونسکو و همچنین کمیته بین المللی صلیب سرخ دارد.این نهاد شبکه‌ای از کمیته‌های متشکل از افراد متعدد در سراسر جهان است که متعهد به حفاظت از اموال فرهنگی جهان است و نسبت به میراث فرهنگی و طبیعی در برابر خطرات ناشی از درگیری‌های مسلحانه یا بلایای طبیعی و انسانی، دغدغه‌مند هستند.سازمان بین‌المللی سپر آبی به عنوان مرجع مشورتی رسمی و نهادی غیردولتی و بین‌المللی برای حمایت از میراث فرهنگی، آرشیوها، کتابخانه‌های ارزشمند و مجموعه‌های اسناد ملی در زمان جنگ و شرایط بحرانی، در سال ۱۹۹۶ با مشارکت چهار نهاد بین‌المللی شورای بین‌المللی موزه‌ها(ICOM)، شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌های تاریخی(ICOMOS)شورای بین‌المللی آرشیوها(ICA)، فدراسیون بین‌المللی انجمن‌ها و مؤسسات کتابخانه‌ای(IFLA) تشکیل شد تا اموال و میراث فرهنگی را در بحران‌ها، جنگ‌ها و مناقشات بین گروه‌های مسلح نظامی و شبه نظامی از معرض تهدید، تخریب و انتقال نجات دهد و انتخاب اعضای کمیته باید متضمن نمایندگی منصفانه‌ی مناطق و فرهنگ‌های مختلف جهان باشد.کارگروه تأسيس آن در ایران، در ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ در جلسه‌ی مشترک با حضور سفیر اتریش در تهران، معاون وقت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، دبیر انجمن کمیته‌‌های ملی سپر آبی و مقامات وزارت امور خارجه و ریاست پلیس بین‌الملل برگزار شد و در آبان ماه ۱۳۹۹ سفیر اتریش از تشکیل کمیته خبر داد اما همچنان خبری رسمی مبنی بر تشکیل آن، اعضای کارگروه و فعالیت آن تا زمان جنگ ۱۲ روزه در تابستان گذشته در دست نیست، با تشکیل این کمیته ملی میتوان به کارشناسان، کارمندان میراث فرهنگی و نیروهای مسلح آموزش داد تا هم با کارکرد این نشان جهانی آشنا و هم از عواقب حقوقی ناشی از نادیده گرفتن آن آگاه شوند.به نظر می‌رسد بهتر است تا زمان تشکیل رسمی کمیته ملی سپر آبی در ایران، ذیل فعالیت ایکوموس خسارت‌هایی که در جنگ کنونیِ آمریکا و اسرائیل با ایران، به میراث فرهنگی وارد کرده‌اند را در مجامع حقوقی بین‌المللی مطرح و دعوی حقوقی کند.در همان روزهای اول جنگ با ابلاغ وزارتخانه، اداره‌های کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستیِ استان‌ها به نصب این نشان در مراکز فرهنگی و بناهای تاریخی مهم شهرها اقدام کردند.مشخصات نشان “سپر آبی” در کنوانسیون بین‌المللی لاهه در ذیل ماده ۱۸ اینگونه تعریف شده است:“علامت مخصوص علامت مبیّن و مشخص آثار و اموال و پناهگاه‌های تحت نظارت است، اين علامت از دو مثلث یا سه مثلث آبی روشن بر زمینه لوحه(ECO) یا پرچم، نقش بسته است. _علامت مخصوص با سه مثلث: این علامت را در موارد زیر بر آثار و پناهگاه‌ها و وسایل حمل و نقل اموال فرهنگی نصب می‌کنند یا حسب مورد نقش می‌زنند:۱.بر آثار و پناهگاه‌های اموال فرهنگی. ۲.بر وسایل حمل و نقل اموال فرهنگی و بسته‌های اموال طرف متعاهد ذی‌نفع در کار حمل آن‌ها به پناهگاه یا محل امن در داخل کشور و یا به خارج کشور._علامت مخصوص با دو مثلث در موارد زیر به کار می‌رود:۱.بر اموال فرهنگی(و وسایل حمل و نقل آن‌ها) که حمل و نقل آن‌ها به مکان امن ضروری است اما هنوز در “دفتر بین‌المللی حمایت فرهنگی” به ثبت نرسیده است یا به ثبت رسیده اما هنوز تحت حمایت مخصوص اعلام نشده است. ۲.بر بازوی مأموران بازرسی دولت ذی‌نفع یا بازرسان منتخب کمیسر کل یا کمیسر عمومی. ●استفاده از علامت مخصوص با دو مثلث یا علامتی شبیه به آن در هنگام جنگ، جز در موارد مذکور ممنوع است. ●قرار دادن علامت مخصوص بر آثار تاریخی و اماکن استقرار اموال‌ فرهنگی و وسایل حمل و نقل اموال در صورتی معتبر است که در کنار آن مجوز قرار دادن علامت به امضای مقامات صالحه دولت ذی‌نفع، نصب شود.●محل نصب و درجه‌ی مرئی بودن علامت مخصوص با دو یا سه مثلث، به نظر مقامات صالحه کشور متعاهد بستگی دارد. ●علامت مخصوص ممکن است بر روی پرچم قرار بگیرد، به هر صورت علامت مخصوص باید به گونه‌ای نصب یا نقش شود که از هوا و زمین دیده شود.”

انتهای پیام/